Hoe ervaren bewoners de leefbaarheid van hun woonomgeving? En hoe verhoudt dit oordeel zich tot objectieve gegevens als de aanwezigheid van voorzieningen? Die vragen staan centraal in de leefbaarheidsbarometer. Het onderzoek levert concrete onderzoeksresultaten op als input voor diverse beleidsterreinen. Tegelijkertijd is het
 onderzoek zo opgezet dat bewoners in alle
fasen van het onderzoeksproces betrokken
worden. Daarmee is het onderzoek zelf een
waardevolle start van de dialoog met
bewoners die veel gemeenten met
hun burgers aan willen gaan, onder
meer in het licht van krimp en vergrijzing.

Het begrip ‘leefbaarheid’ geeft aan hoe
aantrekkelijk en/of geschikt een gebied
of gemeenschap is om er te wonen,
te leren, te werken en te recreëren.
Het gaat hierbij om zaken als voorzieningen
en mobiliteit, maar ook om de kracht
van sociale netwerken en het verenigings-
leven.
De leefbaarheidsbarometer bestaat uit
een aantal onderdelen:
•    Verwachte bevolkingsontwikkeling per kern (samenstelling, bevolkings-
     ontwikkeling en woonmilieu);
•    De veronderstelde leefbaarheid per kern:
•    Beschrijving van de (woon-)omgeving per kern.
•    In kaart brengen van de sociale infrastructuur per kern
     (voorzieningen, verenigingsleven, en wat mensen voor elkaar doen).
•    De ervaren leefbaarheid per kern (enquête onder inwoners van de gemeente).
De dorpen binnen een gemeente worden met elkaar vergeleken op basis van hun scores op de veronderstelde en ervaren leefbaarheid. Voor elke kern wordt een ‘dorpsprofiel’ opgesteld waarmee in één oogopslag te zien is hoe het dorp scoort op verschillende dimensies van leefbaarheid. Daarmee wordt inzicht gegeven in de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de behoeften van inwoners. Dit stelt partijen in staat om aan de hand van heel concrete informatie over de omgeving met elkaar te werken aan versterking van leefbaarheid.

Bijzonder van het onderzoek is dat er een vergelijking wordt gemaakt tussen de veronderstelde leefbaarheid van de verschillende kernen en de ervaren leefbaarheid. Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat er dorpen zijn met weinig sociale infrastructuur waar men heel tevreden woont, en dat er dorpen zijn met veel sociale infrastructuur maar waar men minder tevreden is. Hieruit blijkt dat meer niet per definitie beter is.
De methodiek is ontwikkeld door Scoop en inmiddels succesvol ingezet in verschillende gemeenten in Zeeland. Borger-Odoorn is de eerste gemeente in Drenthe die de barometer leefbaarheid inzet. Drie andere Drentse gemeenten hebben eveneens interesse getoond.

Het versterken van de leefbaarheid van het Drentse platteland is een speerpunt in het omgevingsbeleid van de provincie Drenthe. Zij ziet het als haar rol om de ontwikkeling van gemeentelijke visie, als mede de regionale afstemming van woon- en leefbaarheidsvragen, met kennis en informatie te ondersteunen. Het faciliteren van het leefbaarheidsonderzoek door gemeenten vormt daar een onderdeel van.

Meer informatie:
Roosje van Leer
rleer@stamm.nl