1.    Inleiding
In het regeerakkoord van Kabinet Rutte staat te lezen dat de functie Begeleiding Individueel en Begeleiding Groep (Dagbesteding) uit de AWBZ naar de WMO overgeheveld wordt:

De functies dagbesteding en begeleiding kunnen het best dichtbij de cliënt geregeld worden. Zij passen daarom beter binnen de systematiek van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) dan bij de AWBZ. De gemeente kent deze mensen en hun situatie beter dan de logge zorgkantoren. Daarom worden de functies dagbesteding en begeleiding overgeheveld van de AWBZ naar de WMO.

In deze factsheet wordt de maatregel kort toegelicht.

2.    Overheveling functie Begeleiding

Met de pakketmaatregelen is de inhoud van de functie Begeleiding veranderd en zijn de toegang en de omvang beperkt. De focus van de nieuwe functie ligt op zelfredzaamheid en niet meer op participatie. Dit is gedaan omdat de verantwoordelijkheid om te participeren bij de burger zelf en de gemeente ligt. De AWBZ wordt zo teruggebracht tot de essentie: het verzekeren van niet-verzekerbare, medische risico's.

Met de overheveling wordt deze lijn doorgezet. Het kabinet is van mening dat zorg en ondersteuning dichtbij de burger via de gemeenten georganiseerd moet worden. Daarnaast zijn bezuinigingen een belangrijke reden. De overheveling gaat gemoeid met een (geschat) bedrag tussen de € 2.1 en € 3.3 miljard in 2014. Er wordt een doelmatigheidskorting toegepast van 5% (een bezuiniging tussen de €105 en €165 miljoen). Hierbij is nog geen rekening gehouden met de gevolgen van de PGB- maatregelen. De effecten hiervan zijn op dit moment nog niet goed in te schatten.

De overheveling van de functie Begeleiding houdt in dat de activiteiten die onder de extramurale begeleiding vallen onder de compensatieplicht van de WMO¹ worden gebracht. Eigenlijk is er geen daadwerkelijke sprake van overheveling: het gaat om het schrappen van de AWBZ-functie en het gelijktijdig creëren van een nieuwe taak in de WMO.
Met de overheveling van de hele functie Begeleiding krijgen gemeenten compensatieplicht voor cliënten met zowel lichte, matige als zware beperkingen. Dit houdt in dat in principe alle cliënten die aanspraak maken of maakten op de functie Begeleiding, behalve diegene die intramurale zorg ontvangen, aanspraak kunnen maken op de WMO.

^{_{ad 1 De compensatieplicht legt gemeenten de verplichting op om mensen met een beperking in de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie te compenseren.
De gemeente mag zelf beslissen op welke wijze de compensatie vorm krijgt.}}

3.    Wie doet wat en wanneer?

•    Rijk en gemeenten spreken af om vóór de zomer van 2011 te onderzoeken voor welke specifieke groepen specifieke maatregelen moeten worden getroffen.

•    Gemeenten krijgen minimaal 1 jaar voorbereidingstijd tussen de afronding van de wetgeving in Tweede en Eerste Kamer en de inwerkingtreding daarvan. Indien dat niet wordt gehaald, treden Rijk en VNG in overleg.

•    Het ministerie van VWS en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkelen in overleg met VNG een verdeelmodel voor de decentralisatie-uitkering, dat recht doet aan objectieve verschillen tussen gemeenten en rekening houdt met optredende herverdeeleffecten. De omvang en verdeling van het budget voor begeleiding wordt in de eerste jaren na decentralisatie jaarlijks gemonitord. Vanwege de inbeddingstijd van nieuw beleid wordt niet eerder dan 2017 herzien.

•    De vrijvallende uitvoeringsmiddelen worden overgeheveld naar gemeenten. VWS laat onderzoek uitvoeren naar de daadwerkelijk vrijvallende integrale uitvoeringskosten in verband met het schrappen van de functie begeleiding.
Het kabinet stelt daarnaast in totaal 55 mln. structureel beschikbaar voor uitvoeringskosten van zorg voor jeugd en begeleiding samen.

                    Bron: Bestuursakkoord 2011 – 2015


•    Het Ministerie van VWS en de VNG en de VNG richten voor de periode 2011 tot en met 2014 gezamenlijk het Transitiebureau Begeleiding op om gemeenten, aanbieders en cliënten(organisaties) voor te bereiden en te ondersteunen. Zij organiseren bijvoorbeeld regionale bijeenkomsten.

•    Gemeenten worden vanaf 2013 verantwoordelijk voor nieuwe cliënten en in 2014 voor alle cliënten.

•    STAMM CMO ondersteunt dit proces in Drenthe vanuit haar provinciale ondersteuningstaak WMO

•    Let op: Kansen in transitiefase met decentralisaties  op aanpalende terreinen (decentralisatie Jeugdzorg, invoering Wet Werken naar Vermogen)

4.    Gevolgen overheveling aantal cliënten

Hier vindt u per gemeente twee tabellen. In de eerste tabel staat het aantal cliënten dat een indicatie voor de functie Begeleiding heeft en welke indicaties zij eventueel nog meer hebben. In de tweede tabel is het aantal cliënten weergegeven uitgesplitst naar leeftijd en de (belangrijkste) basis voor de indicatie.  

Zie ook http://ciz.databank.nl/.

Kijk hier voor een toelichting per cliëntgroep.

5.    Waar staan gemeenten nu?

Gemeenten bevinden zich in de oriëntatiefase. Ze willen graag weten welke groepen cliënten extramurale begeleiding ontvangen, waar deze ondersteuning uit bestaat en wie extramurale begeleiding levert.

6.    Wat zijn de opgaven voor gemeenten?

•    Zicht op lokale en regionale doelgroepen (bekijk hier de pdf met de cijfers per gemeente).

•    Zicht op de specifieke hulpvragen/indicaties.

•    Zicht op aanbieders extramurale begeleiding.

•    Samenhang en samenwerking zoeken met aanbieders en cliënten (lokaal, regionaal en provinciaal).

•    Regionale afstemming  (samenwerking voor bepaalde cliëntgroepen).

•    Vormgeven aanbestedingsprocedure volgens 2B-procedure.

•    Verbinding met veranderingen op aanpalende beleidsterreinen (decentralisatie jeugdzorg, werken naar vermogen).

•    Cultuuromslag en nieuwe arrangementen (bijvoorbeeld nieuwe vormen van dagbesteding en vervoer) .


7.    Wat kan STAMM daarin betekenen?

Intensieve samenwerking tussen de verschillende partners is van cruciaal belang. Het transitieproces zal het karakter van samen doen moeten krijgen. STAMM fasciliteert dit proces vanuit haar provinciale steunfunctie. Wij helpen met het in beeld brengen van Drenthe specifieke informatie, de vertaalslag naar beleid en praktijk en het verbinden van de partners. Dit in nauwe afstemming met de VDG (Vereniging Drentse Gemeenten) en het landelijke transitiebureau.

Heeft u vragen over de overheveling van de AWBZ naar de WMO, dan kunt u contact opnemen met:

Marion Wijnstra                   
06 135 816 73               
mwijnstra@stamm.nl  

Carla van de Brake
06 135 748 87
cbrake@stamm.nl